Twee jaar mag ik niet meer naar de AH-winkel bij ons in de buurt. Op straffe van huisvredebreuk. ‘Poging tot winkeldiefstal’ staat er op het formulier dat ik heb ondertekend. Ik gebruik nooit meer een zelfscanner.
Het was een lastig begin van deze week. Mijn vrouw Inge kreeg buikpijn rond haar navel op vrijdag, en die zakte naar rechtsonder op zaterdag. We dachten eerst aan een voedselvergiftiging, maar zondagochtend zat de pijn nog steeds rechtsonder — sterk vermoeden van een blindedarmontsteking. We zaten in Zuid-Frankrijk te genieten van een week vakantie, dat moet ik er even bijzeggen. Snel besloten op zondagochtend: alles in de auto, huisje afsluiten, luiken dicht, en terugrijden maar. Inge wilde liever niet in een buitenlands ziekenhuis belanden (vanwege de resistente bacteriën aldaar).
Ik heb het hele eind gereden, zo’n 1200 km, met Inge naast mij liggend op de bijrijdersstoel. Het ging best redelijk met haar zolang ze stil lag. Er stond een straffe tegenwind in het Rhônedal — de Mistral, met windstoten tot 40 km/u. Met een elektrische auto moet je dan vaker laden, maar dat was voor mij niet erg: kon ik wat rusten. Voor Inge waren die stops minder aangenaam; de hobbelige drempels bij sommige laadplaatsen deden haar pijn. In Maastricht om 22:30 voor de laatste keer geladen, en meteen de huisartsenpost gebeld. Een zeer adequate verpleegkundige vroeg goed door, en we konden om middernacht terecht. Na veertien uur rijden, met continu die achtergrondstress — wat als de blindedarm onderweg perforeert? — was dat een opluchting.
Na het consult werden we naar huis gestuurd met twee paracetamol. Maandagochtend om 08:30 meteen terug voor een echo. Inderdaad: een blindedarm. Inge werd ‘s middags geopereerd. Ik was inmiddels thuis, nog kapot van de rit en de spanning van de dag ervoor, en wachtte op bericht. Dat kwam in de loop van de middag: operatie gelukt, maar er was al een perforatie. Inge moest minimaal twee dagen blijven voor een antibioticakuur via het infuus. Die eerste nacht heb ik slecht geslapen — elk uur wakker, telefoon checken, geen bericht, verder slapen. Dinsdagochtend gelukkig weer gerustgesteld: ze voelde zich prima.
Ik besloot even naar de AH te gaan voor boodschappen voor later die week. Ik parkeer, ga naar binnen, zie geen winkelwagentje — die staan buiten, maar dat had ik even niet door — en pak een laag mandje met een lang hengsel. Ik gebruik in de winkel weleens een zelfscanner, vind het makkelijk. Begonnen met de groenten: drie paprika’s gescand, boontjes, vlees. Steeds als ik verder liep deed ik de scanner ook in het mandje, laag bij de grond. Ik heb daardoor niet goed op het display gelet. Croissants voor mijn dochter, pistoletjes, broccoli vergeten — even teruggelopen. Uiteindelijk naar de afrekenbalie, scanner in het rek gezet. Mijn barcode gescand, er stond een bedrag — dat heb ik niet bewust gezien, want er stond gelijk onder: er komt iemand langs voor een steekproef.
Een aanvankelijk vriendelijke oudere medewerkster scande het eerste item: rood. Niet door mij gescand. Nummer twee tot vier wel, maar daarna vrijwel alles rood. Bij het tweede of derde signaal verstarde ze. Ze keek me niet meer aan. Ik begon te stamelen dat ik moe was, dat ik misschien wat gemist had. Ze mompelde dat dit serieus was en dat ze de bedrijfsleider erbij moest halen. Uiteindelijk bleek ik slechts 4 van de 12 items goed gescand te hebben — 9 euro van de 52 euro totaal. Ik snapte er niets van. Ik wist zeker dat ik de biefstuk had gescand. Ik voelde me kleiner en stommer worden. Verward.
De bedrijfsleider keek me wel recht aan. “Ja meneer, dat ziet er niet goed uit. Ik zou de politie er nu bij moeten halen.” Ik probeerde uit te leggen dat ik slecht geslapen had, dat mijn vrouw in het ziekenhuis lag. “Ja, dat zeggen ze allemaal.” Ik zei dat ik genoeg geld had, het dubbele wilde betalen desnoods. De medewerkster beet me toe: “Je had het kunnen weten toen je die 9 euro zag.” Die ik dus helemaal niet gezien had. De bedrijfsleider wilde mijn werktas controleren. Hij zag mijn laptop en besloot waarschijnlijk daardoor dat de politie niet nodig was. Ik moest mijn paspoort laten zien en een formulier ondertekenen: de komende 24 maanden niet meer in de winkel, op straffe van huisvredebreuk.
Ik droop af. Nog steeds verward en me zeer klein voelend. Als analfabeet in een wereld vol letters.
Leerzaam, en confronterend: als je technologie vertrouwt, en het blijkt onterecht. En waar is de menselijke maat? Bij Eindhoven Engine doen we onderzoek naar inclusiviteit, laaggeletterdheid en digibetisme. Ik heb nu zelf even ervaren hoe dat voelt — verward, moe, en volledig overgeleverd aan een systeem dat geen ruimte laat voor twijfel of context. Zijn wij als samenleving voorbereid op technofouten? Op ouderen, op verwarde mensen, op iedereen die een keer een slechte dag heeft?
Het was even fijn het van me af te schrijven. Dank voor het lezen!
Steinbuch 